شیرین کننده های مصنوعی یا شکر؛ کدام یک مغز را زودتر پیر می نماید؟
به گزارش جملات زیبا، آنالیز های تازه نشان می دهد که ادعای آسیب شدید شیرین نماینده های مصنوعی به مغز انسان بیش از آنکه واقعیت علمی باشد، حاصل جنجال های رسانه ای است. اخبار و تیترهای هیجان انگیز مدام ادعا می نمایند که شیرین نماینده ها سلامت ما را تهدید می نمایند و جایگزین های شکر باعث فرسایش سریع تر سلول های عصبی می شوند. با این حال آنالیز دقیق داده های پژوهشی نشان می دهد که مدرک محکمی برای اثبات این ادعا وجود ندارد. بسیاری از گزارش های خبری بر پایه پژوهش های مشاهداتی ساده شکل می گیرند که توانایی اثبات رابطه دلیل و معلولی را ندارند. بنابراین نباید بر اساس موج های خبری نگران نماینده، جایگزین های بدون کالری را بلافاصله خطری بزرگ برای سلامت شناختی فرض کنیم.
مصرف شیرین نماینده های مصنوعی در این پژوهش ها معمولاً با استفاده از پرسشنامه ها میزان گیری می شود که دقت بالایی ندارند. در پژوهشی که اخیراً بر روی کارمندان در برزیل (ELSA) انجام شد، از افراد خواسته شد تا عادات غذایی یک سال گذشته خود را یادآوری نمایند. انسان ها حافظه دقیقی برای ثبت جزئیات تغذیه بلندمدت خود ندارند و همین مسئله خطای سنجش را بالا می برد. علاوه بر این، در طول هشت سال تغییرات احتمالی در رژیم غذایی شرکت نمایندگان لحاظ نشده بود. ناظران مستقل بعلاوه به خطاهای محاسباتی در آمار منتشرشده اشاره نموده اند که اعتبار نتایج را زیر سوال می برد.
تفاوت ساختار شیمیایی ترکیباتی مانند آسپارتام (Aspartame) و زایلیتول (Xylitol) امکان تاثیر یکسان آن ها بر افت عملکرد مغز را بسیار ضعیف می نماید. این ترکیبات مولکول های کاملاً متفاوتی هستند و حتی بعضی از آن ها ساختار طبیعی دارند.
پدیده علیت معکوس نیز در این تحلیل ها نقش دارد. افرادی که به دلیل بیماری های زمینه ای مثل دیابت یا مسائل قلبی دچار افت سلامت شده اند، معمولاً بیش از دیگران به سراغ جایگزین های کم کالری می روند. این الگوی رفتاری باعث می شود که در آمارهای ساده، مصرف این مواد به اشتباه با افت سلامت همراه به نظر برسد.
ارزیابی دقیق داده های آماری و خطاهای رایج
جالب است بدانید که در همان تحلیل برزیلی، زمانی که پژوهشگران تمام افراد گروه اولیه را بدون حذف موارد خاص آنالیز کردند، هیچ رابطه ای میان مصرف شیرین نماینده های مصنوعی و پیری زودرس مغز یافت نشد. نتایجی که رسانه ها بر آن مانور دادند حاصل حذف بعضی افراد به دلایلی مانند مبتلا بودن به پارکینسون بود. علاوه بر این، ارزیابی های مستقل نشان داد که جدول های آماری تحلیل مذکور دارای اشتباهات ریاضی در محاسبه فاصله های اطمینان بودند. شواهد علمی نشان می دهند که دیتاهای پژوهشی کیفیت لازم را برای نفی سلامت شیرین نماینده ها ندارند.
افسانه ها و ترس های عمومی درباره جایگزین های قند تاریخچه ای طولانی دارند و معمولاً جذابیت بیشتری برای پوشش خبری ایجاد می نمایند. از دهه هفتاد میلادی شایعات متعددی درباره خطرناک بودن این افزودنی ها وجود داشته، در حالی که این مواد از سنجیده شده ترین ترکیبات در صنایع غذایی هستند. ایمنی ترکیبات کم کالری طی ده ها آزمون استاندارد تایید شده است. جنجال های رسانه ای بیشتر از آنکه بر حقایق بیوشیمی متکی باشند، از تمایل روانی انسان برای پیدا کردن یک مقصر ساده در رژیم غذایی تغذیه می نمایند.
مقایسه جایگزین های قند با شکر طبیعی
بعضی پژوهش ها حتی نشان داده اند که نوشیدنی های حاوی شیرین نماینده جایگزین می توانند تا حدی برای سلامت بهتر از مصرف مداوم نوشابه های قندی باشند. دلیل اصلی این موضوع به احتمال زیاد کاهش دریافت کالری کل روزانه است، زیرا افراد با حذف شکر مصرفی، ریسک ابتلا به چاقی و دیابت را کاهش می دهند. خطرات ثابت شده قند و شکر بر سلامت قلب و عروق و ایجاد التهاب در بدن بسیار بیشتر از خطرات احتمالی و اثبات نشده جایگزین های آن است.
نگاه عمیق تر به پدیده ترس از مواد شیمیایی یا کموفوبیا (Chemophobia) نشان می دهد که جامعه معمولاً ترکیب های طبیعی را بی خطر و ترکیب های سنتزی را آسیب زا می داند. در حوزه سلامت عمومی، این سوگیری فکری باعث می شود آسیب های ملموس قند مانند ابتلا به دیابت نادیده گرفته شود و در عوض توجه عمومی به سمت هراس از افزودنی ها جلب شود. رسانه های عمومی نیز با پررنگ کردن یافته های مقدماتی، به این سوءبرداشت های همگانی دامن می زنند.
جمع بندی آنالیز های اپیدمیولوژیک
ارزیابی مجموع مدارک علمی ثابت می نماید که جایگزین های بدون کالری خطری اثبات شده برای عملکرد مغز ندارند و مصرف متعادل آن ها بسیار ایمن تر از مصرف بی رویه قندهای افزوده است. گزارش های آسیب زا بودن این مواد معمولاً حاصل نتایج دست چین شده یا خطاهای آماری در تحلیل داده ها هستند. برای حفظ سلامت شناختی، کنترل مصرف شکر و داشتن سبک زندگی سالم اهمیت بسیار بالاتری دارد.
منبع: یک پزشک